افسردگي از شايعترين اختلالات روانپزشکي با شيوع 20-15 درصد ميباشد که ميتواند موجب افت عملکرد فرد در زمينه هاي مختلف شخصي و اجتماعي و عدم احساس لذت و ايجاد فشار عاطفي گردد.(1و2)

 بر اساس شاخص هاي تشخيصيDSM IV ؛ نشانه هاي اختلال افسردگي اساسي[Major Depressive Disorders (MDD)] عبارتند از: خلق افسرده همراه با اختلالات خواب؛ کاهش علاقه/ لذت؛ احساس گناه يا بي ارزش بودن؛ تغييرات ميزان انرژي/ خستگي؛ اختلال تمرکز/ توجه؛ تغييرات اشتها / وزن؛ اختلالات رواني حرکتي و تفکرات خودکشي. براي تشخيص MDD لازم است خلق افسرده يا کاهش علاقه/ لذت به همراه 4 نشانه ديگر حداقل به مدت 2 هفته وجود داشته باشد و اين نشانه ها به علت داغديدگي نباشد. معمولاً اختلالات افسردگي مزمن و عودکننده هستند و تا 70% بيماراني که دچار يک حمله افسردگي اساسي شده اند، حمله ديگري را تجربه خواهند کرد. همچنين هنگامي که مصرف داروهاي ضدافسردگي متوقف ميشود، بايستي نظارت باليني بر اساس شرايط فردي هر بيمار ادامه يابد.(3)

در مطالعه اثر ضدافسردگي اسانس ژرانيوم ]شمعداني عطري(Pelargonium roseum) [ در موش هاي سفيد آزمايشگاهي؛ تجويز خوراکي اين اسانس با غلظت هاي 5/0 تا 2درصد؛ زمان بيحرکتي موش در تست شناي اجباري را کاهش داد(p<0.0001) و تزريق داخل صفاقي رزرپين با دوز5 ميلي گرم به ازاي هر کيلوگرم وزن بدن حيوان؛ 18 ساعت قبل از تجويز اسانس ژرانيوم به طور معني داري اثر تضعيفي اسانس خوراکي(غلظت 5/1 درصد) را کاملاً آنتاگونيزه کرد. يافته هاي اين مطالعه اثر ضدافسردگي اسانس ژرانيوم را تائيد کرد و مکانيسم هاي پيش سيناپسي(presynaptic) را در بروز اثر ضدافسردگي اسانس ژرانيوم پيشنهاد نمود.(4)

با توجه به اثبات اثرات ضدافسردگي اسانس ژرانيوم در مطالعه فوق؛ در يک کارآزمايي باليني دوسوبيخبر، 81 بيمار 50-18 ساله مبتلا به افسردگي بطور تصادفي در سه گروه: کپسول فلوکستين(20 ميلي گرم روزانه) و قطره دارونما؛ قطره خوراکي ژرانيوم 10% (20 قطره 2 بار در روز) و کپسول دارونما؛ قطره خوراکي ژرانيوم 5% (20 قطره 2 بار در روز) و کپسول دارونما قرار گرفتند. طول مدت مطالعه 12 هفته و ويزيت بيماران با انجام مصاحبه و معاينه باليني و آزمون بک در آغاز بررسي، هر 2 هفته يک بار و در پايان مطالعه صورت گرفت. بر اساس نتايج اين بررسي؛ هرچند ژرانيوم 10% در مراحل3 و4 معاينه کاهش معني دار آماري در نمرات آزمون بک ايجاد کرد (p<0.03) ، اما به علت طعم نامطلوب نرخ ريزش در اين گروه به طور معني داري بالاتر از ساير گروه ها بود(p<0.001). همچنين در تمام مراحل بررسي؛ قطره ژرانيوم 5% بهتر از کپسول فلوکستين اثر نمود، اثر آن زودتر از فلوکستين آغاز شد و درصد بهبودي در اثر ژرانيوم5 درصد 9/90 % گزارش گرديد( در مقايسه با 4/71 % بهبودي به علت فلوکستين) و اين تفاوت از نظر آماري معني دار بود(p=0.05).
واژگان کليدي:
افسردگي اساسي، داروهاي گياهي، اسانس ژرانيوم، قطره خوراکي دپروهرب

References:

1. Blazer D.G. Mood disorders. In: Sadock B.J, Sadock V.A (eds). Kaplan & Sadock Comprehensive Textbook of  Psychiatry. 7th ed. Lippincott Williams & Wilkins, 2000: 1298-308.

2. Kaplan & Sadock. Synopsis of psychiatry. 7th ed. Lippincott Williams & Wilkins,1988: 524-73.

3. Goldman Lee, Ausiello Dennis. Cecil Medicine, 23rd ed. Saunders Elsevier . 2008, nline.

4. M. Zarghami; D. Farzin; L. Khalaj. Evaluation of antidepressant activities of rose oil and geranium oil   in the mouse forced-swim test. Behavioural Pharmacology. 16 Supplement 1:S42, September 2005.

بررسي اثر قطره خوراکي دپروهرب (ژرانيوم 5% ) بر علائم افسردگي و مقايسه آن با کپسول فلوکستين

عصاريان فاطمه(1)، اميدي عبداله(2)، بخردي رضا(3)، اکبري حسين(4)

1-    متخصص روانپزشکي، استاديار دانشکده پزشکي دانشگاه علوم پزشکي کاشان

2-    کارشناس ارشد روانشناسي، دانشگاه علوم پزشکي کاشان

3-    پژوهشگر ؛ واحد تحقيق و توسعه باريج اسانس

4-    کارشناس ارشد آمار حياتي، دانشگاه علوم پزشکي کاشان