آسیب شناسی شهری از پیدایش، کیفیت پراکندگی جرائم، امراض و نا آرامی های شهری بحث و گفتگو دارد. عنوان آسیب شناسی شهری در سالهای اخیر به سرعت مورد توجه جامعه شهری دنیا قرار گرفته است. در این بخش از مطالعات شهری از اضافه جمعیت، امراض شهری ، انواع آلودگی ها در رابطه با امراض، رابطه فقر شهری با میزان مرگ و میر ، بزهکاری ها ، امراض روانی و نا آرامی های شهری سخن به میان می آید.میزان جرائم شهری با درجه توسعه شهری در رابطه است. به موازات افزایش جمعیت شهری، میزان جرائم نیز بالا می رود. بررسی میزان جرائم از فصول مهم اکولوژی اجتماعی است.

در اکولوژی شهری به هنگام مطالعه انواع جرائم دو نظریه بیش از همه مورد توجه قرار می گیرد :

1- نظریه تاکید بر مکان ویژه و یا بخش مرکزی شهر که در آن ها میزان جرائم بیش از سایر مناطق شهری است و به موازات دور شدن از بخش مرکزی شهر از رقم جرائم کاسته می شود، در پاره ای موارد قابل انتقاد است چرا که هم اکنون میزان جرائم در حومه های بعضی از کشور ها برابر میزان جرائم شهری گزارش می شود.

2- نظریه محیط مساعد که در جستجوی یافتن ارتباط میان محیط زندگی مساعد جهت ارتکاب به انواع جرائم است در این نظریه همه شرایط محیطی در رابطه با انواع جرائم مورد بررسی قرار می گیرد و تاکید بر مناطق ویژه شهری مثل بخش مرکزی شهر ها چندان مورد توجه نیست.

در سال های اخیر سه نظریه اکولوژیکی بیش از همه طرفدار داشته است:

1- پیدا کردن رابطه میان جرائم و عوامل اجتماعی: این عوامل عبارتند از : تحصیلات، اجاره خانه، میزان تراکم جمعیت، اقلیت های قومی در شهر ها، غیر استاندارد بودن عوامل محیط زندگی، میزان متولدین خارجی

2- تجزیه و تحلیل اکولوژیکی از محیط فقر که امروزه طرفدارانی دارد در این نظریه به مطالعات آماری بعنوان شاخص های مناطق ناسالم شهری بکار گرفته می شود که خانه های ناسالم ، بیکاری و فقر در رابطه با میزان و رشد جرائم مطالعه می گردد.

روشن است که در پاره ای موارد ارتباط میان جرائم و خانه های نا سالم تاحدودی گمراه کننده است و بهتر است به رابطه میان محیط ناسالم اجتماعی و میزان جرائم شهری معتقد شویم . معلوم است که در محیط ناسالم اجتماعی، میزان بیکاری و تراکم شدید جمعیت نیز بسیار بالا خواهد بود

3- نظریه طبقه بندی واحد های مسکونی : این نظریه میگوید میزان جرائم میان اجاره نشینان بیشتر از مالکین واحد های مسکونی است که بیانگر تفاوتهای اجتماعی – اقتصادی میان طبقات مختلف در جامعه شهری است . این نظریات اساس اکولوژی فضای زندگی را تشکیل می دهند . برخی از محققین نیز به هنگام مطالعه پراکندگی جغرافیایی جرائم در داخل شهر ها مشخصات محلات و مناطق داخلی شهر ها را مورد بررسی قرار می دهند که از آن جمله است : مشخصات فیزیکی محله، کیفیت دستیابی به واحد های مسکونی و ساختمان ها، عبور مجرمین از خیابان ها و مسیر های معین شهری، درجه انعطاف افراد در برابر مجرمین و درجه عکس العمل ساکنین محلات نسبت به جرم و عملکرد قانون. در مطالعه اکولوژی اجتماعی خشونت های شهری مشخصات مناطق داخلی شهرها به ویژه میزان درآمد، از هم پاشیدگی خانواده ها، وضع نا سالم محیط محله و خانه ، سطح تحصیلات ، مهارتهای شغلی و حرفه ای، میزان بیکاری، نسبت مردان مجرد، نسبت مادران کارگر و سرپرست خانواده، تراکم شدید افراد در اتاق مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. البته در اغلب موارد همه عوامل گفته شده در رابطه با هم عمل می کنند. در اکولوژی اجتماعی خشونت های شهری ، نا آرامی های شهری، گروهی و یا منطقه ای از شهر به منطقه دیگر مورد مطالعه قرار می گیرد. اغلب اکولوژیست ها به هنگام مطالعه خشونت های شهری همه جرائم را در شش گروه طبقه بندی می کنند:

1- خشونت های مربوط به برخورد با پلیس

2- نزاع های داخلی میان اعضای خانواده، همسایگان، مالک و مستاجر

3- نزاع و حمله در خیابان ها

4- نزاع و برخورد در اماکن عمومی

5- تجاوزات جنسی

6- برخورد های خاص متفاوت. اغلب نظریه ها و عوامل در مورد ارتکاب به انواع جرائم منشا اجتماعی – اقتصادی دارد . مثلا وقتی گفته می شود خانواده هایی که در خانه های ناسالم و غیر استاندارد زندگی می کنند بیشتر گرفتار استرس می شوند باید بلافاصله اضافه کرد این جریان مربوط به مشکلات در بازار مسکن است و در نظریه محرومیت نسبی و نا امیدی روشن است که در صورت بافت اجتماعی سالم در جامعه امید به حل مسائل زندگی و از بین بردن محرومیت ها به آسانی امکان پذیر خواهد بود.

در اغلب شهر های امروزی جهان ، آسیب پذیری از دشمنی ها و خصومت های گروهی بیش از دشمنی های فردی قربانی می طلبد. این قبیل برخورد ها از مسائل اجتماعی بیش از عوامل فردی متاثر می شود. افراد می کُشند یا کُشته می شوند بدون اینکه همدیگر را بشناسند.

این جریان نه تنها در شهر های جهان سوم بلکه در شهر های غربی نیز عمومیت دارد و شاید تنها معدودی از شهر ها باشند که در جهان امروز از این قبیل خشونت ها برکنار هستند.